Modyfikacje diety

Zalecenia dietetyczne dotyczące modyfikacji stężenia pierwiastków śladowych

Poniżej znajdziesz szczegółowe informacje na temat modyfikacji stężenia poszczególnych pierwiastków za pomocą diety. Dla każdego pierwiastka przygotowaliśmy tabele produktów spożywczych, przykładowe jadłospisy oraz — w wybranych przypadkach — zalecenia suplementacyjne.

Należy pamiętać, że podane propozycje diet są jedynie opcją do rozważenia. Aby otrzymać spersonalizowane zalecenia dietetyczne obejmujące ograniczenia (np. nietolerancje, alergie) i preferencje pacjenta należy zgłosić się do dietetyka.

Arsen w diecie

Jadłospisy, produkty bogate w arsen, zalecenia

Przykładowe jadłospisy

Produkty spożywcze o zwiększonym stężeniu arsenu

ryby słonowodne
suplementy i leki wytwarzane z organizmów morskich
owoce morza
ryż
kakao
owoce i warzywa uprawiane z wykorzystaniem pestycydów — wskazane spożywanie owoców i warzyw „niesypanych” tj. z działek lub BIO/EKO

Uwaga! Spożycie produktów bogatych w arsen (ryby słonowodne, ryż oraz owoce morza) w ciągu trzech dni poprzedzających pobranie krwi, może wpłynąć na zwiększenie jego poziomu we krwi, surowicy. W przypadku spożycia tych produktów zalecamy wykluczenie ich z diety, na min. trzy dni przed ponownym pobraniem krwi, w celu otrzymania miarodajnego wyniku.

Mangan w diecie

Tabele produktów, jadłospisy, informacje naukowe

Według najnowszych danych z badań prowadzonych w naszym Ośrodku, stężenie manganu (Mn) w surowicy jest istotnie skorelowane z przeżywalnością kobiet z nowotworami złośliwymi. Więcej informacji na temat prowadzonych badań na stronie działalność naukowa.

Mangan jest mikroelementem pełniącym wiele funkcji w organizmie człowieka. Mangan uczestniczy w procesach: układu immunologicznego, regulacji poziomu cukru we krwi, energii komórkowej, reprodukcji, trawienia, wzrostu kości, krzepnięcia krwi, homeostazy, a także obrony antyoksydacyjnej.

Mangan działa jako kofaktor wielu enzymów: arginazy, syntazy glutaminowej (GS), karboksylazy pirogronianowej, dysmutazy ponadtlenkowej (Mn-SOD). Mangan ma tendencję do akumulacji w wątrobie, trzustce, kościach i mózgu.

Źródła: Finley, Johnson, Johnson 1994; Finley 1999

Produkty o niskiej zawartości manganu

Pobierz tabelę w formacie PDF

Produkty spożywcze	Średnia zawartość manganu [mg] na 100g produktu
Śmietana, śmietanka	0
Kefir, maślanka	0
Tłuszcze jadalne (olej, margaryna, smalec, oliwa z oliwek, słonina, masło)	0,00–0,01
Cukier	0,01
Jajko kurze (żółtko, białko)	0,03–0,05
Ser (żółty, typu Feta, camembert, twarogowy, topiony)	0,02–0,05
Alkohol (piwo, szampan, wermut, wino, wódka, spirytus)	0,00–0,10
Jogurt (naturalny, owocowy)	0,00–0,13
Mleko (spożywcze, kozie, owcze, zagęszczone, UHT)	0,01–0,02
Majonez	0,02
Miód	0,01–0,03
Dynia	0,04
Kawa	0,05
Pomidor	0,06
Płatki kukurydziane	0,07
Kisiel	0,07
Ogórek	0,08
Ryby (wszystkie)	0,01–0,09
Rzodkiewka	0,09
Wątroba (cielęca, wieprzowa, wołowa)	0,01–0,11
Papryka	0,1
Bakłażan	0,1
Budyń	0,1
Sól	0,14
Makaron (bezjajeczny, dwujajeczny, czterojajeczny)	0,13–0,15
Cukinia	0,16
Soja	0,17
Cebula	0,17
Kalafior	0,17
Por	0,18
Ziemniaki	0,10–0,18
Marchew	0,19
Szparagi	0,2
Kukurydza	0,2
Fasola szparagowa	0,2
Kasza (jęczmienna, manna)	0,24
Szpinak	0,26
Boćwina	0,26
Chipsy	0,23–0,27
Sałata	0,28
Mięso, kiełbasa, pasztet (wołowina, baranina, indyk, kurczak, konina, wieprzowina, cielęcina)	0,23–0,28
Napoje i soki (oprócz soku ananasowego)	≤ 0,29
Kapusta	0,15–0,31
Szczaw	0,34
Herbata czarna	0,34
Ryż biały	0,32–0,35
Bułki (pszenne, maślane, chałki, ciabata)	0,33–0,35
Musztarda	0,36
Bób	0,39
Brokuł	0,39
Mąka (kukurydziana, pszenna typ 550)	0,25–0,40
Burak	0,4
Brukselka	0,41
Chrzan	0,46
Czosnek	0,46
Owoce (wszystkie)	≤ 0,84
Pistacje	0,88
Słodycze i ciasta (oprócz czekolady i kakao)	≤ 0,97

Produkty o wysokiej zawartości manganu

Produkty spożywcze	Średnia zawartość manganu [mg] na 100g produktu
Fasola biała	2
Groch	2,03
Kakao 16%	2,49
Słonecznik	2,61
Mąka z amarantusa	3,3
Orzechy włoskie	3,6
Mak	3,71
Orzechy laskowe	4,2
Musli, płatki owsiane	3,29–4,19
Mąka żytnia (typ 1400, 2000)	3,56–4,24
Żyto (ziarno)	4,24
Chleb (pełnoziarnisty z żyta, pumpernikiel, chrupki)	3,01–4,53
Pszenica (otręby, zarodki)	10,00–17,24

Uwaga! Należy mieć świadomość, że powyższe normy wykazano w oparciu o przeprowadzone badania naukowe, lecz mogą zostać zmienione w wyniku dalszych prac. Szczegółowe zalecenia żywieniowe pozwalające na optymalną modyfikację manganu w surowicy są w trakcie opracowywania.

Autorzy: mgr Paulina Waszczuk, mgr Róża Derkacz, prof. dr. hab. n. med. Jan Lubiński

Cynk w diecie

Informacje ogólne, jadłospisy, tabele produktów, suplementacja

Cynk — informacje ogólne

Na biodostępność cynku, wpływa obecność kwasu fitynowego, który zmniejsza wchłanianie cynku i żelaza. Kwas fitynowy występuje w roślinach strączkowych, orzechach, nasionach i zbożach. Duże stężenie wapnia i błonnika pokarmowego również zmniejsza wchłanianie cynku.

Biodostępność cynku z produktów mięsnych jest wyższa niż z produktów roślinnych (rośliny strączkowe i zboża pełnoziarniste). Ogólnie, biodostępność cynku z diety bogatej w białko zwierzęce jest wyższa niż z diety bogatej w białko roślinne. Cynk z mięsa jest o 25% bardziej biodostępny niż z soi. Obróbka termiczna poprawia wchłanianie cynku z warzyw i roślin strączkowych, gdyż powoduje rozkład kwasu fitynowego. Ponadto fermentacja z użyciem zakwasu chlebowego zmniejsza ilość kwasu fitynowego, co powoduje wzrost biodostępności cynku.

Pacjenci z zatruciami arsenem powinni unikać spożywania produktów bogatych w arsen: ryby, owoce morza, ryż, owoce i warzywa uprawiane z wykorzystaniem pestycydów oraz suplementy z oleju rybiego. Natomiast pacjenci ze stężeniami selenu poniżej normy — wskazane jest spożywanie roślin strączkowych i orzechów.

Źródła:Hemalatha i in. 2007;IOM Dietary Reference Intakes 2001;K. Brown i in. 2001;Lombardi-Boccia i in. 2003

Przykładowe jadłospisy

Produkty o niskiej zawartości cynku

Pobierz tabelę w formacie PDF

Produkty spożywcze	Średnia zawartość cynku [mg] na 100g produktu
Lemoniada	0
Pepsi, Coca-Cola	0
Herbata	0,01
Piwo, wino, szampan	0,01–0,02
Cukier	0,01
Miód	0,01–0,03
Śmietana, śmietanka, kefir, maślanka	0,01–0,06
Masło, margaryna, smalec, słonina	0,01–0,05
Oliwa z oliwek, olej	0,01–0,04
Wódka, spirytus	0,02–0,03
Mleko (spożywcze, kozie, owcze, UHT)	0,02–0,04
Soki (jabłkowy, pomarańczowy, grejpfrutowy, pomidorowy, ananasowy)	0,02–0,12
Ogórek	0,04
Kisiel	0,04
Jogurt (naturalny, owocowy)	0,04–0,51
Budyń	0,06
Pomidor	0,06
Dynia	0,07
Rzodkiewka	0,07
Papryka	0,09
Bakłażan	0,09
Cukinia	0,09
Boćwina	0,1
Sałata	0,1
Owoce (jabłko, gruszka, banan, truskawka, malina, pomarańcza, kiwi, arbuz, winogrono, śliwka, czereśnia, morela, ananas, brzoskwinia, nektarynka, grejpfrut, mandarynka)	0,04–0,26
Kapusta (biała, pekińska, kiszona, czerwona)	0,10–0,24
Cebula	0,12
Szparagi	0,13
Marchew	0,14
Kalafior	0,14
Szpinak	0,16
Brokuł	0,17
Por	0,17
Brukselka	0,17
Burak	0,18
Czosnek	0,18
Fasola szparagowa	0,2
Bób	0,2
Kukurydza	0,22
Szczaw	0,22
Ziemniaki	0,20–0,24
Płatki kukurydziane	0,24
Jajko kurze (białko, żółtko)	0,02–1,06
Majonez	0,27
Ryby (dorsz, sandacz, łosoś, karp, pstrąg, tuńczyk, śledź, makrela)	0,16–0,63
Chrzan	0,32
Chipsy	0,35–0,52
Makaron (bezjajeczny, dwujajeczny, czterojajeczny)	0,31–0,39
Musztarda	0,34
Bułki (pszenne, maślane, chałki)	0,36–0,39
Ryż biały	0,38–0,42
Kasza (manna, jęczmienna)	0,31–0,77
Drób (kurczak, indyk — mięso)	0,38–0,59
Mąka (pszenna typ 550, kukurydziana)	0,32–0,53
Słodycze i ciasta (oprócz czekolady i kakao)	0,1–0,73
Kawa	0,7

Produkty o wysokiej zawartości cynku

Produkty spożywcze	Średnia zawartość cynku [mg] na 100g produktu
Jabłka suszone	0,79
Chleb (pełnoziarnisty, pumpernikiel, żytni)	0,72–1,66
Mięso (wołowina, wieprzowina, baranina, konina, cielęcina)	0,94–4,4
Kiełbasa, pasztet	0,80–2,73
Ser (żółty, typu Feta, camembert, topiony)	0,80–3,63
Ser twarogowy	0,8
Grzyby (pieczarki, kurki)	0,81–1,33
Mąka żytnia (typ 1400, 2000)	0,91–1,14
Owoce suszone (daktyle, figi, morela, rodzynki)	0,27–0,94
Groch	1,09
Fasola biała	1,14
Soczewica	1,27
Ryż brązowy	1,35
Kasza (gryczana, jaglana)	1,35–2,05
Soja	1,69
Orzechy (włoskie, laskowe, ziemne, nerkowce)	1,49–2,61
Żyto (ziarno)	1,84
Musli	2,1
Płatki owsiane	2,1
Migdały	2,22
Pistacje	2,49
Mąka z amarantusa	2,56
Mak	2,97
Kakao 16%	3,36
Wątroba (wieprzowa, wołowa)	3,5–4
Pestki dyni	6,3
Słonecznik	4,46
Siemię lniane	4,27
Sezam	5,74
Wątroba cielęca	8,4
Pszenica (zarodki, otręby)	8,85–14,96

Suplementacja

Nazwa produktu	Skład
Natural Elements Zink 100 ml	woda oczyszczona, gliceryna roślinna, siarczan cynku
Zinc Dr. Mercola, 15 mg płynny	organiczny glicerol, woda, organiczny sok jabłkowy, siarczan cynku
Cynk Cytrynian 15 mg Medverita	inulina korzeń cykorii, cynk cytrynian cynku, żelatyna
Cynk Pikolinian 22 mg Swanson	żelatyna, celuloza mikrokrystaliczna, sole magnezowe kwasów tłuszczowych, dwutlenek krzemu
Cynk Organiczny 15 mg Walmark	glukonian cynku, sorbitol, celuloza mikrokrystaliczna, stearynian magnezu
Cynk 10 mg Colfarm	celuloza mikrokrystaliczna, glukuronian cynku, stearynian magnezu, kwas L-askorbinowy (wit. C)
Bio-Cynk 15 mg Pharma Nord	glukuronian cynku, glukoza, celuloza mikrokrystaliczna, stearynian magnezu, dwutlenek krzemu

Uwaga! Należy mieć świadomość, że informacje powyższe wykazano w oparciu o przeprowadzone badania naukowe, lecz mogą zostać zmienione w wyniku dalszych prac.

Autorzy: mgr Paulina Waszczuk, lic. Karolina Kleszcz, prof. dr. hab. n. med. Jan Lubiński

Miedź w diecie

Tabele produktów o niskiej i wysokiej zawartości miedzi

Według dotychczasowych danych, w tym badań własnych naszego Ośrodka, miedź ma bardzo istotne znaczenie w profilaktyce i we wczesnym wykrywaniu nowotworów. Miedź wydaje się najważniejsza w procesach związanych z przeżywalnością pacjentów z nowotworami złośliwymi. U chorych z nowotworami złośliwymi ryzyko 5- i 10-letnich zgonów wzrasta kilkukrotnie, do kilkunastokrotnie przy wysokich poziomach miedzi we krwi. To ryzyko jest zwiększone we wszystkich badanych nowotworach (rak piersi, rak prostaty, czerniak złośliwy, rak krtani).

Wydaje się zatem uzasadnione, aby pacjenci z nowotworami złośliwymi preferencyjnie spożywali produkty o niskiej zawartości miedzi.

Źródło danych: „Tabele składu i wartości odżywczej żywności” H. Kunachowicz i in. PZWL, wydanie II zmienione, 2017.

Produkty o niskiej zawartości miedzi

Pobierz tabelę w formacie PDF

Produkty spożywcze	Średnia zawartość miedzi [mg] na 100g produktu
Smalec	0
Spirytus	0
Cukier	0
Masło	0
Lemoniada, Pepsi, Coca-Cola	0
Herbata	0,01
Piwo, wino, szampan	0,01–0,02
Wódka	0,01
Miód	0,01–0,03
Mleko (spożywcze, kozie, owcze, zagęszczone, UHT)	0,01–0,04
Śmietana, śmietanka, kefir, maślanka	0,01–0,02
Olej, margaryna, oliwa z oliwek, słonina	0,01–0,02
Soki (jabłkowy, pomarańczowy, grejpfrutowy, pomidorowy, ananasowy)	0,01–0,05
Jogurt (naturalny, owocowy)	0,01–0,09
Ogórek	0,02
Kisiel	0,02
Pomidor	0,02
Sałata	0,02
Arbuz	0,02
Rzodkiewka	0,02
Dynia	0,02
Kapusta (biała, pekińska, kiszona)	0,02–0,04
Jajko kurze (białko)	0,02
Cukinia	0,02
Papryka	0,02
Bakłażan	0,03
Majonez	0,03
Budyń	0,03
Marchew	0,03
Owoce (jabłko, gruszka, banan, truskawka, malina, pomarańcza, kiwi, winogrono, śliwka, czereśnia, morela, ananas, brzoskwinia, nektarynka, grejpfrut, mandarynka)	0,02–0,06
Cebula	0,03
Kalafior	0,03
Szparagi	0,03
Brokuł	0,03
Boćwina	0,03
Szczaw	0,03
Burak	0,03
Brukselka	0,03
Por	0,03
Fasola szparagowa	0,03
Chrzan	0,03
Czosnek	0,03
Drób (kurczak, indyk — mięso)	0,03–0,05
Ryby (dorsz, sandacz, łosoś, karp, pstrąg, tuńczyk, śledź, makrela)	0,02–0,06
Szpinak	0,04
Kukurydza	0,04
Płatki kukurydziane	0,04
Musztarda	0,04
Chipsy	0,04–0,05
Makaron (bezjajeczny, dwujajeczny, czterojajeczny)	0,04–0,05
Ser (żółty, typu Feta, camembert, topiony, twarogowy)	0,02–0,05
Bułki (pszenne, maślane, chałki, ciabata)	0,04–0,06
Mąka (pszenna typ 550, kukurydziana)	0,04–0,05
Ryż biały, brązowy	0,05–0,06

Produkty o wysokiej zawartości miedzi

Produkty spożywcze	Średnia zawartość miedzi [mg] na 100g produktu
Chleb i bułki (pełnoziarniste, żytnie, pumpernikiel)	0,07–0,33
Ziemniaki	0,07–0,08
Bób	0,07
Jajko kurze (żółtko)	0,07
Kasza (manna, jęczmienna, gryczana, jaglana)	0,05–0,41
Kapusta czerwona	0,08
Kiełbasa, pasztet	0,05–0,16
Mięso (wołowina, wieprzowina, baranina, konina, cielęcina)	0,06–0,18
Grzyby (pieczarki, kurki)	0,09–0,25
Owoce suszone (daktyle, figi, morela, rodzynki)	0,07–0,27
Groch	0,12
Fasola biała	0,14
Soczewica	0,19
Soja	0,29
Mąka żytnia (typ 1400, 2000)	0,14–0,21
Żyto (ziarno)	0,38
Ryż brązowy	0,11
Musli, płatki owsiane	0,22–0,27
Migdały	0,26
Orzechy (włoskie, laskowe, ziemne, nerkowce)	0,30–0,68
Pistacje	1,4
Mak	0,58
Sezam	0,37
Siemię lniane	0,34
Słonecznik	0,52
Pestki dyni	0,52
Mąka z amarantusa	0,45
Kakao 16%	2,53
Wątroba wieprzowa	1,59
Wątroba wołowa	3,6
Wątroba cielęca	5,5
Pszenica (otręby, zarodki)	0,56–0,85

Kadm w diecie

Informacje o kadmie, sposoby obniżenia i podwyższenia stężenia

Kadm jest pierwiastkiem toksycznym; wg Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) sklasyfikowany jako bezwzględny karcynogen ludzki — grupa 1. Mimo to istnieją wyjątki, w których utrzymanie minimalnych stężeń jest konieczne. Negatywne skutki kadmu obejmują: choroby nerek, choroby układu krążenia, nadciśnienie, anemię, uszkodzenie wątroby, zaburzenia układu odpornościowego, niedobory żelaza, miedzi i cynku, oraz rozwój nowotworów.

Badania własne prowadzone na populacji polskiej wykazały korelację pomiędzy stężeniem kadmu we krwi pełnej a ryzykiem nowotworów u mężczyzn i kobiet.

Obniżenie stężenia kadmu

Skuteczność modyfikacji stężenia kadmu we krwi jest słabo poznana. Osoby palące papierosy powinny rozważyć zaprzestanie palenia — palenie tytoniu istotnie podwyższa stężenie kadmu we krwi.

Modyfikacja dietetyczna również może obniżyć stężenie kadmu. Produkty o wysokiej zawartości kadmu to: owoce morza, podroby (szczególnie nerki), płatki zbożowe, nasiona oleiste, soja, kakao, warzywa (głównie szpinak, ziemniaki, grzyby suszone).

Absorpcja kadmu z przewodu pokarmowego może wzrosnąć przy niedoborach innych pierwiastków, np. cynku.

Podwyższenie stężenia kadmu

Należy rozważyć wprowadzenie do diety produktów o wyższej zawartości kadmu: owoce morza, podroby (szczególnie nerki), płatki zbożowe, nasiona oleiste, soja, kakao, warzywa (głównie szpinak, ziemniaki, grzyby suszone).

Ołów w diecie

Informacje naukowe, protokół DMSA, tabele produktów

Zanieczyszczenie środowiska ołowiem (Pb) stanowi nieustający problem dla rozwijających się społeczeństw. Toksyczne działanie ołowiu dotyczy głównie jego wpływu na układ krwiotwórczy (Johnson, F.M. The Genetic Effects of Environmental Lead. Mutat Res 1998), obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy (Marchetti, C. Molecular Targets of Lead in Brain Neurotoxicity. Neurotox Res 2003) oraz przewód pokarmowy (Tomczyk, J.; Lewczuk, E.; Abdrzejak, R. Ostre Zatrucia Organicznymi Związkami Ołowiu.; Medycyna Pracy, 1999). Ze względu na wszechobecność ołowiu, praktycznie każdy człowiek narażony jest na kontakt z tym pierwiastkiem.

Toksyczność ołowiu prowadzi między innymi do zmiany aktywności wielu enzymów oraz zaburzeń funkcji wolnych i strukturalnych białek w komórce (Cellular Mechanisms of Lead Neurotoxicity). Wiele badań sugeruje, że ważnym molekularnym mechanizmem toksyczności ołowiu jest jego udział w powstawaniu wolnych rodników tlenowych, które odgrywają dużą rolę w powstawaniu uszkodzeń wewnątrzkomórkowych oraz w patogenezie wielu schorzeń, w tym nowotworów złośliwych (Nersesyan i in., Mutat Res 2016).

Według klasyfikacji karcynogenów IARC, ołów i jego związki należą do grupy 2a i 2b tj. potencjalnie karcinogennych (List of Classifications — IARC Monographs).

Obniżanie stężenia ołowiu — protokół DMSA

W badaniach wykonanych w naszym Ośrodku wykazano, że stężenie ołowiu we krwi jest skutecznie obniżane za pomocą suplementacji DMSA (dawka: 10 mg/kg). W protokole badania po 1 miesiącu suplementacji u wszystkich uczestników następowało odtrucie z ołowiu, jednak po kilku tygodniach stężenia ołowiu na nowo wzrastały. Dokładny opis protokołu znajduje się tutaj.

Poniżej zestawiono dane o zawartości ołowiu w produktach spożywczych bazując na następujących publikacjach naukowych:

Produkty o niskiej zawartości ołowiu

Do produktów o najniższej zawartości ołowiu zaliczamy między innymi brukselkę, mleko odzwierzęce, bataty, jajka, makarony czy mango.

Produkty spożywcze	Średnia zawartość ołowiu [mg] na 100g produktu
Woda butelkowana	0,01
Bataty	0,02
Mleko	0,02
Gin	0,02
Brukselka	0,02
Makarony	0,03
Mango	0,03
Jajka	0,03
Ryż	0,04
Mleko kokosowe	0,05
Żurawina	0,05
Margaryna	0,06
Melon	0,06
Kukurydza	0,07
Pomidory	0,07
Szparagi	0,07
Arbuz	0,08
Ryby morskie	0,08
Papryka	0,08
Kawa rozpuszczalna	0,08
Śliwki	0,08
Truskawki	0,08
Fasola	0,09
Czosnek	0,1

Uwaga! Należy pamiętać, że stężenie ołowiu w produktach suszonych może być nawet 8-krotnie wyższe niż w świeżych.

Produkty o wysokiej zawartości ołowiu

Do produktów o najwyższej zawartości ołowiu zaliczamy między innymi ryby oraz owoce morza, kapustę czy marchewkę.

Produkty spożywcze	Średnia zawartość ołowiu [mg] na 100g produktu
Karaś	1,74
Kapusta	1,6
Wołowina	1,56
Krewetki	1,54
Marchewka	1,26
Ogórek	1,2
Karp	1,12
Wędzone ryby	1,1
Cebula	0,95
Ziemniaki	0,84
Baranina	0,7
Wieprzowina	0,39
Banany	0,34
Olej palmowy	0,22
Wino czerwone	0,22
Oliwa z oliwek	0,21
Kurczak	0,2
Orzeszki ziemne	0,19
Groszek	0,18
Sok winogronowy	0,18
Sok z czarnej porzeczki	0,18
Wino białe	0,17
Masło	0,16
Cytrusy	0,14
Sok pomidorowy*	0,08
Nektar brzoskwiniowy*	0,05

*Pokarmy w postaci płynnej przyjmuje się w większych ilościach niż pokarmy stałe; są one również zazwyczaj lepiej przyswajalne dla organizmu, dlatego też zaliczamy je do produktów o wysokim stężeniu ołowiu.

Selen w diecie

Jadłospisy, zalecenia, tabela modyfikacji stężenia selenu

Przykładowe jadłospisy

Poniżej znajdą Państwo przykładowe jadłospisy opracowane przez Prof dr hab. n. med Ewę Stachowską.

Zalecenia dla osób posiadających wynik zawartości selenu

Obniżenie stężenia selenu

W obniżaniu stężenia selenu najskuteczniejszym sposobem jest modyfikacja diety. W tym celu należy ograniczyć spożycie między innymi następujących produktów: orzechy (głównie brazylijskie, nerkowe, włoskie), rośliny strączkowe (np. soczewica, groch, soja), ryby morskie i owoce morza. Dodatkowo należy wykluczyć suplementację selenem oraz preparatami, wyrobami medycznymi, które zawierają w składzie ten pierwiastek.

Podwyższenie stężenia selenu

Poniższe przykłady modyfikacji diety przeznaczone są jedynie dla osób posiadających wyniki zawartości selenu (Se) we krwi pełnej lub w surowicy. Służą one do samodzielnego podwyższenia zawartości selenu we krwi bądź w surowicy.

W pierwszej kolumnie znajduje się informacja, o ile powinna wzrosnąć zawartość selenu we krwi/surowicy (zawsze celujemy w środek normy podanej na wyniku). Natomiast w kolumnie drugiej jest informacja o ile, powinniśmy zwiększyć podaż selenu z dietą, aby uzyskać odpowiedni wzrost we krwi.

Przykład:Pacjent ma stężenie selenu we krwi 90 μg/l, a na wyniku podana jest informacja, że optymalnym poziomem będzie zawartość selenu w przedziale 100–110 μg/l. Zawsze celujemy w środek normy, czyli 105 μg/l. Pacjent powinien podnieść poziom selenu o 15 μg/l (105 − 90), w związku z czym należy zwiększyć ilość selenu w diecie o 45 μg/dzień. Przykładowe modyfikacje diety znajdują się w wierszu 3 poniższej tabeli.

Wzrost Se [μg/l]	Podaż Se w diecie [μg/dzień]*	Przykład I	Przykład II
5	10	orzech brazylijski 1 szt; krówka mleczna 10g	Zalecamy suplementację preparatem SEL-BRCA1® w dawce 1 kropla co 2 dni
10	30	orzech brazylijski 2 szt; soczewica 50g; żurawina 10g	krówka mleczna 20g lub orzech nerkowca 10g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 1 kropla dziennie
15	45	orzech brazylijski 2 szt.; soczewica 50g; żurawina 10g	Zalecamy suplementację preparatem SEL-BRCA1® w dawce 1 kropla co 2 dni
20	60	orzech brazylijski 3 szt.; soczewica 50g; jajko 1 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 6g	krówka mleczna 60g lub kasza gryczana 75g lub orzech nerkowca 35g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
25	75	orzech brazylijski 3 szt.; soczewica 50g; jajko 1 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 20g	orzech brazylijski 20g lub krówka mleczna 100g i kasza gryczana 100g lub orzech nerkowca 100g lub soczewica 50g i groch żółty łuskany 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
35	105	orzech brazylijski 3 szt.; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g	orzech brazylijski 40g i krówka mleczna 20g lub orzech nerkowca 200g i kasza gryczana 100g lub orzech brazylijski 20g i soczewica 50g i krówka mleczna 60g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
40	120	orzech brazylijski 4 szt.; orzech włoski 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g	orzech brazylijski 35g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
45	135	orzech brazylijski 4 szt.; orzech włoski 23g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g	orzech brazylijski 40g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
50	150	orzech brazylijski 4 szt.; orzech włoski 23g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 45g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
55	165	orzech brazylijski 4 szt.; orzech włoski 45g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 50g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
60	180	orzech brazylijski 5 szt.; orzech włoski 45g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 55g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
65	195	orzech brazylijski 6 szt.; orzech włoski 45g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 60g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
70	210	orzech brazylijski 7 szt.; orzech włoski 45g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 65g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie
75	225	orzech brazylijski 8 szt.; orzech włoski 45g; orzech nerkowca 23g; soczewica 100g; jajko 2 szt.; świeży sok z pomarańczy 250 ml; pieczarka suszona 18g; żurawina 50g; fasola biała 50g; krówka mleczna 40g	orzech brazylijski 70g; orzech nerkowca 30g; orzech włoski 32g; soczewica 50g; kasza gryczana 25g; krówka mleczna 50g; dodatkowo suplementacja SEL-BRCA1® 2 krople dziennie

Po 3–6 miesiącach stosowania modyfikacji dietetycznych wskazane jest ponowne oznaczenie stężenia selenu w celu dokonania oceny skuteczności diety.

Uwaga! Należy pamiętać, że podane propozycje diet są jedynie opcją do rozważenia. Aby otrzymać spersonalizowane zalecenia dietetyczne obejmujące ograniczenia (np. nietolerancje, alergie) i preferencje pacjenta należy zgłosić się do dietetyka.

Po 3–6 miesiącach stosowania modyfikacji dietetycznych wskazane jest ponowne oznaczenie stężenia selenu w celu dokonania oceny skuteczności diety.

Selen w Hashimoto

Suplementacja selenem a choroba Hashimoto — przegląd badań

Według przeglądu piśmiennictwa naukowego na dzień 20.03.2021 za najbardziej kompletny i pogłębiony uznajemy artykuł: Shiqian Hu and Margaret P. Rayman, Multiple Nutritional Factors and the Risk of Hashimoto's Thyroiditis (Thyroid Vol. 27, Number 5, 2017; Mary Ann Liebert Inc. DOI: 10.1089/thy.2016.0635).

W większości prac stwierdza się zmniejszoną częstość chorób tarczycy u osób stosujących suplementację selenem w związku z podwyższeniem poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych, zwłaszcza anty TPO. Suplementacja w dawce około 200 μg selenu dziennie przez okres 6–12 miesięcy u większości osób skutkuje obniżeniem poziomu przeciwciał (P. Zagrodzki, J. Kowalczyk, Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto; Postępy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 1129-1137, e-ISSN 1732-2693); (R. Krysiak, K. Kowalcze, B. Okopień, Hyperprolactinemia attenuates the inhibitory effect of vitamin D/selenomethionine combination therapy on thyroid women with Hashimoto's thyroiditis: A pilot study. J Clin Pharm Ther. 2020;451334-1341). Podobną korelację zaobserwowano również w badaniach Kryczyk-Kozioł Jadwiga i wsp. (Kryczyk-Kozioł J., Zagrodzki P., et al, Positive effects of selenium supplementation in women with newly diagnosed Hashimoto's thyroiditis in an area with low selenium status. Int J Clin Pract. 2021).

Aktualne dane z piśmiennictwa wskazują na celowość rozważenia suplementacji selenem u osób z chorobą Hashimoto, chociaż większość autorów zgadza się z opinią, że brak wciąż aktualnych danych by uznać takie postępowanie za standard.

Ze względu na zebrane przez nas wieloletnie doświadczenie uważamy, że oczekiwania co do przyswajalności bardzo dobrze spełnia opracowany przez nas preparat Sel-BRCA1, dostępny na stronie internetowej read-gene.com.

W razie problemów w uzyskaniu zaleceń prosimy o kontakt: eksperci@sel-brca1.pl

Prosimy o zapoznanie się z naszym schematem postępowania w przypadku osób ze zdiagnozowaną chorobą Hashimoto — kliknij tutaj